Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal(RRJ)

fa مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با درمان متمرکز بر شفقت بر انعطاف‌پذیری شناختی مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اوتیسم Comparative Study of the Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy and Compassion-Focused Therapy on Cognitive Flexibility in Mothers of Children with Autism Spectrum Disorder روانشناسی تربیتی Educational Psychology كاربردي Applicable پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با درمان متمرکز بر شفقت بر انعطاف‌پذیری شناختی مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اوتیسم انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون_پس‌آزمون و گروه کنترل با دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش مادران دارای فرزند مبتلا به اوتیسم مراجعه‌کننده به مرکز توانبخشی اوتیسم پایا شهر تهران در سال 1403 بودند که از بین آنها 45 مادر به روش نمونه&rlm;گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی به گروه آزمایش و گروه کنترل (هر گروه 15 نفر) تخصیص یافتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی (CFI، دنیس و وندروال، 2010) بود. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان متمرکز بر شفقت هر کدام 8 جلسه‌ 60 دقیقه‌ای، هفته‌ای یک بار برای گروه آزمایش اجرا شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی استفاده شد. نتایج نشان داد که نمرات پیش‌آزمون انعطاف‌پذیری شناختی با نمرات پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری داشت (05/0>P). همچنین نتایج دلالت بر این داشت که بین دو درمان در طول زمان تفاوت معناداری وجود داشت (05/0>P)؛ که نشان‌دهنده اثربخشی بیشتر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به درمان متمرکز بر شفقت بود. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت هر دو درمان به عنوان یک مداخله پایدار بر انعطاف‌پذیری شناختی مادران دارای فرزند مبتلا به اوتیسم موثر می‌باشند؛ اما درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با تمرکز موثرتر است. This study aimed to compare the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) and Compassion-Focused Therapy (CFT) on cognitive flexibility in mothers of children with Autism Spectrum Disorder (ASD). The research utilized a quasi-experimental design with a pretest–posttest control group and a two-month follow-up. The statistical population consisted of mothers of children with ASD attending the Payaa Autism Rehabilitation Center in Tehran in 2024. A total of 45 participants were selected through purposive sampling and randomly assigned to two experimental groups and one control group (15 participants in each). The Cognitive Flexibility Inventory (CFI; Dennis & Vander Wal, 2010) was used as the measurement instrument. The ACT and CFT interventions were delivered in eight 60-minute weekly sessions to the experimental groups. Data were analyzed using repeated measures ANOVA and Bonferroni post-hoc tests. The results indicated a significant improvement from pretest to posttest and follow-up in cognitive flexibility scores across the intervention groups (p<.05). Additionally, a significant difference was observed between the two therapeutic approaches over time (p<.05), with ACT demonstrating greater effectiveness than CFT. Overall, the findings suggest that both ACT and CFT serve as effective and sustainable interventions for enhancing cognitive flexibility in mothers of children with ASD; however, ACT appears to produce more robust improvements. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد, درمان متمرکز بر شفقت, انعطاف‌پذیری شناختی, اوتیسم. Acceptance and Commitment Therapy, Compassion-Focused Therapy, Cognitive Flexibility, Autism. 171 180 http://frooyesh.ir/browse.php?a_code=A-10-14145-1&slc_lang=fa&sid=1 Zohreh Shams Some Kabodin زهره شمس صومعه کبودین zohreh.shamspsy99@gmail.com 100319475328460083503 100319475328460083503 No PhD Student, Department of psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Reza Joharifard رضا جوهری فرد rjoharifard@iau.ac.ir 100319475328460083504 100319475328460083504 Yes Department of psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. rjoharifard@iau.ac.ir گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Marzieh Talebzadeh Shoushtari مرضیه طالب‌زاده شوشتری talebzadeh_shm@gmail.com 100319475328460083505 100319475328460083505 No Department of psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Rezvan Homaei رضوان همائی homaee.re@gmail.com 100319475328460083506 100319475328460083506 No Department of psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.