Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal(RRJ)

fa تحلیل بیبلیومتریک مداخلات حمایتی برای والدین فرزندپذیر: روندهای جهانی، خلأهای پژوهشی و جهت‌گیری‌های آینده A Bibliometric Analysis of Supportive Interventions For Adoptive Parents: Global Trends, Research Gaps, and Future Perspectives روانشناسی تربیتی Educational Psychology مروری سیستماتیک systematic review پژوهش حاضر با هدف ترسیم چشم‌انداز علمی مطالعات بین‌المللی در حوزه مداخلات آموزشی، درمانی و حمایتی برای والدین فرزندپذیر و شناسایی روندهای دانشی، کانون‌های مفهومی و خلأهای پژوهشی انجام شد. این مطالعه با رویکرد بیبلیومتریک و بر پایه داده‌های نمایه‌شده در پایگاه اسکوپوس تا ژانویه ۲۰۲۵ انجام گرفت. جست‌وجوی نظام‌مند با استفاده از ترکیبی از کلیدواژه‌های مرتبط با فرزندپذیری، والدین فرزندپذیر، مداخله، آموزش والدین و حمایت روانی صورت پذیرفت و فرآیند انتخاب مطالعات بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. تحلیل هم‌رخدادی واژگان و ترسیم شبکه‌های مفهومی با بهره‌گیری از نرم‌افزار VOSviewer انجام شد. نتایج نشان داد ادبیات پژوهشی این حوزه پیرامون سه خوشه مفهومی اصلی سازمان یافته است: (۱) مراقبت جایگزین و مسائل مرتبط با کودک، (۲) مداخلات بالینی و کیفیت روابط والد–کودک، و (۳) پیامدهای روان‌شناختی و سازگاری خانوادگی. همچنین روند زمانی انتشار مطالعات بیانگر رشد قابل‌توجه پژوهش‌ها در دهه اخیر و تمرکز فزاینده بر مداخلات آموزشی و مبتنی بر شواهد است. با وجود این، کمبود برنامه‌های بومی‌سازی شده و حساس به بافت فرهنگی، محدود بودن پژوهش‌ها در کشورهای غیرغربی و توجه اندک به فناوری‌های نوین حمایتی از جمله شکاف‌های مهم شناسایی‌شده به شمار می‌رود. یافته‌های این تحلیل می‌تواند مبنایی برای توسعه مداخلات چندبعدی، مبتنی بر شواهد و سازگار با تنوع فرهنگی در حمایت از خانواده‌های فرزندپذیر فراهم سازد. This study was conducted with the aim of systematically and bibliometrically analyzing international research on interventions, treatments, and support programs for adoptive parents. Data were collected from the Scopus database up to January 2025 using keywords such as “adoption,” “adoptive parents,” “intervention,” and “support.” Data analysis with VOSviewer identified three main clusters: (1) alternative care and child-related issues, (2) clinical interventions and parent–child relationships, and (3) child psychology and behavior. Findings indicated that educational interventions, particularly psychoeducational programs, play a key role in supporting adoptive parents; however, a clear lack of culturally sensitive and locally adapted programs was observed. Accordingly, this study suggests that future research should focus on developing interventions tailored to diverse cultural contexts and on the transnational dimensions of adoption. The results of this analysis can serve as a foundation for designing effective, evidence-based programs to support adoptive families. تحلیل بیبلیومتریک, مداخلات آموزشی, حمایت روانی, والدین فرزندپذیر, فرزندپذیری. Bibliometric Analysis, Educational Interventions, Mental Support, Adoptive Parents, Adoption. 1 10 http://frooyesh.ir/browse.php?a_code=A-10-1725-1&slc_lang=fa&sid=1 Rosa Famenini رزا فامنینی rosafamini@gmail.com 0078988454 No Ph.D. Student in Educational Psychology, Department of Psychology, Kish International Campus, University of Tehran, Iran. دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی، پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران، ایران. Elahe Hejazi الهه حجازی e_hejazi@yahoo.com 0036097713 Yes Professor, Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran. ehejazi@ut.ac.ir استاد، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Zahra Naghsh زهرا نقش z.naghsh@ut.ac.ir 1280391391 No Associate Professor, Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran. دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. GholamAli Afrooz غلامعلی افروز afrooz110@yahoo.com 0047033967 No Distinguished Professor, Department of Psychology, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran. استاد ممتاز، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.