Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal(RRJ)

fa مقایسه اثربخشی درمان نوروفیدبک و توانبخشی شناختی بر بهبود کارکرد‌های اجرایی در کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی The Comparing the effectiveness of neurofeedback therapy and cognitive rehabilitation on improving executive functions in children with attention-deficit/hyperactivity disorder روانشناسی بالینی Clinical Psychology پژوهشي Research مطالعه حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان نوروفیدبک و توانبخشی شناختی بر بهبود کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و گروه کنترل با دوره پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری این پژوهش، کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی شهر تهران در سال 1404 بودند که از این جامعه، 48 نفر داوطلب واجد شرایط به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل تخصیص داده شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های رتبهبندی رفتاری کارکردهای اجرایی، (BRIEF؛ جرارد و همکاران، 2000) و پرسشنامه اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی؛SNAPIV) ؛ سوانسون و همکاران، 1980) استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که نمرات هر دو گروه مداخله درمان نوروفیدبک و توانبخشی شناختی در مقایسه با گروه کنترل به طور معنادار نمرات پیش‌آزمون تا پس‌آزمون و پیگیری در متغیر کارکرد اجرایی افزایش یافته است (001/0P<)؛ اما تفاوت معناداری بین دو روش نوروفیدبک و توانبخشی شناختی مشاهده نشد (005/0P<). نتایج نشان می‌دهد که برای حداکثرسازی پایداری و انتقال به زندگی روزمره، در پروتکل‌های آتی، ترکیبی تلفیقی از این دو مداخله برای پوشش دادن جامع‌تر ابعاد نوروبیولوژیک و رفتاری نقص توجه توصیه می‌شود تا از پتانسیل هم‌افزایی آن‌ها بهره‌گیری شود. The present study aimed to compare the effectiveness of neurofeedback and cognitive rehabilitation interventions in improving executive functions in children diagnosed with ADHD. This quasi-experimental research employed a pretest–posttest design with a two-month follow-up and a control group. The study population comprised all children with ADHD in Tehran in 2025, from which 48 eligible volunteers were recruited using purposeful sampling and randomly assigned to two intervention groups and one control group. The Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF.,Gerard et al, 2000) and the Swanson, Nolan, and Pelham Questionnaire (SNAPIV., Swanson et al., 1980) were used as measurement tools. Data analysis was conducted using repeated-measures ANOVA and Bonferroni post hoc tests. The results indicated that that both the neurofeedback and cognitive rehabilitation treatment intervention groups significantly increased their scores from pre-test to post-test and follow-up in the executive function variable compared to the control group (P<0.001); however, no significant difference was observed between the two neurofeedback and cognitive rehabilitation methods (P<0.005). The results suggest that, to maximize the stability of improvement and facilitate its transfer to everyday life, future protocols should consider a combined and integrative approach incorporating both interventions. Such a design would more comprehensively address the neurobiological and behavioral dimensions of attention deficits and capitalize on the synergistic potential of these methods. نوروفیدبک, توانبخشی شناختی, کارکرد اجرایی, اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی. Neurofeedback, Cognitive Rehabilitation, Executive Functions, Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. 139 150 http://frooyesh.ir/browse.php?a_code=A-10-14397-1&slc_lang=fa&sid=1 Shirin Rastegar شیرین رستگار sh.rastegar64@yahoo.com 100319475328460081699 100319475328460081699 No Department of Psychology, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. Bahman Akbari بهمن اکبری bahmanakbari@iau.ac.ir 100319475328460081700 100319475328460081700 Yes Department of Psychology, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.