Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal(RRJ)

fa مقایسه اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان مواجهه با نگرانی مبتنی بر واقعیت مجازی بر اجتناب شناختی نوجوانان مبتلا به اضطراب اجتماعی Comparison of the Effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy and Virtual Reality–Based Worry Exposure on Cognitive Avoidance in Adolescents with Social Anxiety روانشناسی عمومی General Psychology كاربردي Applicable پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان مواجهه با نگرانی مبتنی بر واقعیت مجازی بر اجتناب شناختی نوجوانان مبتلا به اضطراب اجتماعی انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون_پس‌آزمون و گروه کنترل با دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش نوجوانان مبتلا به‌ اختلال اضطراب اجتماعی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر اهواز در سال 1404 بودند که از بین آنها 45 نفر به روش نمونه&rlm;گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی به گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) تخصیص یافتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌ اضطراب اجتماعی نوجوانان (SAS-A؛ لاجرکا، 1999) و مقیاس اجتناب شناختی (CAQ؛ سکستون و دوگاس، 2008) بود. درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان مواجهه با نگرانی مبتنی بر واقعیت مجازی هر کدام 8 جلسه‌ 45 دقیقه‌ای برای گروه آزمایش اجرا شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی استفاده شد. نتایج نشان داد که نمرات پیش‌آزمون اجتناب شناختی با نمرات پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری داشت (05/0>P). همچنین نتایج دلالت بر این داشت که بین دو درمان در طول زمان تفاوت معناداری وجود نداشت (05/0<P).  بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت هر دو درمان به عنوان یک مداخله پایدار بر اجتناب شناختی نوجوانان مبتلا به اضطراب اجتماعی مادران دارای فرزند مبتلا به اوتیسم موثر می‌باشند. The present study aimed to compare the effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) and Virtual Reality–Based Worry Exposure (VRWE) on cognitive avoidance among adolescents diagnosed with social anxiety disorder. This study employed a quasi-experimental design with a pretest–posttest control group and a two-month follow-up period. The statistical population comprised adolescents diagnosed with social anxiety disorder who were referred to counseling centers in Ahvaz in 2025. From this population, 45 participants were selected through purposive sampling and randomly assigned to two experimental groups and one control group (n=15 per group). Data were collected using the Social Anxiety Scale for Adolescents (SAS-A; La Greca, 1999) and the Cognitive Avoidance Questionnaire (CAQ; Sexton & Dugas, 2008). Both MBCT and VR-based worry exposure were delivered in eight 45-minute sessions to the experimental groups. Data were analyzed using repeated measures analysis of variance (ANOVA) and Bonferroni post hoc tests. The results indicated a significant difference between pretest scores and both posttest and follow-up scores of cognitive avoidance (p<.05). However, no significant difference was found between the two treatment approaches over time (p>.05). Overall, the findings suggest that both MBCT and VR-based worry exposure constitute effective and sustainable interventions for reducing cognitive avoidance in adolescents with social anxiety disorder. درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی, درمان مواجهه با نگرانی مبتنی بر واقعیت مجازی, اجتناب شناختی, اضطراب اجتماعی, واقعیت مجازی. Mindfulness-Based Cognitive Therapy, Virtual Reality–Based Worry Exposure, Cognitive Avoidance, Social Anxiety, Virtual Reality. 161 170 http://frooyesh.ir/browse.php?a_code=A-10-14598-1&slc_lang=fa&sid=1 Solmaz Choheili سلماز چحیلی Solmaz.choheili@iau.ac.ir 100319475328460083499 100319475328460083499 No PhD student, Department of psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Fatemeh Sadat Marashian فاطمه سادات مرعشیان fsmarashian@iau.ac.ir 100319475328460083500 100319475328460083500 Yes Department of psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. fsmarashian@iau.ac.ir گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Sahar Safarzadeh سحر صفرزاده s.safarzadeh1152@iau.ac.ir 100319475328460083501 100319475328460083501 No Department of psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Parviz Asgari پرویز پرویز عسگری P.askari1404@iau.ac.ir 100319475328460083502 100319475328460083502 No Department of psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.