fa ارزشیابی کیفیت مقالات مروری نظام‌مند در روان‌شناسی: یک پژوهش روش‌های آمیخته اکتشافی روانسنجی Psychometric پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مرورهای نظام‌مند سنگ بنای تصمیم‌گیری علمی هستند؛ ارزیابی دقیق کیفیت آنها تضمین‌کننده اعتبار یافته‌های علمی است</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%">.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> پژوهش حاضر با هدف معرفی چارچوب جامعی از نشانگرهای مناسب برای ارزشیابی کیفیت مقالات مرور نظام‌مند و ارزیابی مرورهای منتشرشده در روان‌شناسی انجام شد. این مطالعه کاربردی با طرح آمیخته اکتشافی در دو بخش کیفی و کمّی اجرا گردید. در بخش کیفی، نشانگرها و ملاک‌های زیربنایی برای سنجش کیفیت مطالعات مروری تدوین و ارائه‌شد. در بخش کمّی و برای ارزیابی مقالات منتشرشده، فرایند جستجو و گردآوری داده‌ها از خرداد تا مرداد 1403 انجام‌شد. </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">با جستجو در پایگاه‌های</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> مگ‌ایران و انسان</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ی و اعمال ملاک‌های ورود و خروج، 18 مقاله روان‌شناسی منتشرشده بین سال‌های 1400 تا 1402 انتخاب شدند.</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> مقالات با فهرست‌وارسی محقق‌ساخته ارزشیابی و یافته‌ها با </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">شاخص‌های </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">آمار توصیفی و آزمون دوجمله‌ای تحلیل شدند. نتایج مطالعه کیفی، به تدوین چارچوبی با 44 نشانگر و دسته‌بندی آن در قالب 8 ملاک برای ارزشیابی کیفیت مقالات مروری منجر گردید. برپایه نتایج بخش کمّی، دامنه رعایت اصول پژوهشی در مقالات مروری منتشرشده بین 65/41% تا 100% متغیر بوده و میزان رعایت کلی نشانگرهای زیربنایی 35/61% تعیین‌ ‌شد. بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که بخش‌های منابع، بحث و چکیده بیشترین رعایت نشانگرها را داشتند، اما بخش‌های روش، یافته‌ها، بودجه و تضاد منافع کیفیت پایینی داشتند. در بخش روش، کیفیت پروتکل مرور نظام‌مند و شرح تحلیل داده‌ها، و در بخش‌یافته‌ها، بیان خطر سوگیری نقص‌های جدی داشتند. این پژوهش با معرفی فهرست‌وارسی برای ارزیابی مقالات مرور نظام‌مند و ارزیابی وضعیت موجود، به بهبود کیفیت نگارش مقالات مروری کمک می‌کند.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Systematic reviews serve as the foundation of evidence-based decision-making, where rigorous quality assessment ensures research credibility. This study employed a mixed-methods approach to develop a framework for evaluating systematic review quality in psychology. The qualitative phase identified key indicators through standardized checklists, while the quantitative phase (May-August 2024) systematically searched Magiran and Ensani databases, selecting 18 psychology articles (2021-2023) after applying inclusion/exclusion criteria. Articles were evaluated using a researcher-developed checklist, with data analyzed through descriptive statistics and binomial tests. Results produced a 44-indicator framework across 8 quality domains. Compliance with standards ranged from 41.65% to 100% (mean: 61.35%), with highest quality in references, discussions, and abstracts. Significant deficiencies appeared in methods (protocol specification, data analysis description), results (bias reporting), and disclosure of funding/conflicts of interest. This research provides: (1) a validated appraisal tool for systematic reviews, (2) identification of critical improvement areas in Persian psychological literature, and (3) advancement of methodological rigor in research synthesis. The developed framework offers researchers a comprehensive approach to assess review quality, while the findings highlight specific weaknesses requiring attention in future studies. The 61.35% overall adherence rate indicates substantial room for improvement, particularly in methodological transparency and reporting of potential biases. These results contribute to enhancing the reliability of systematic reviews in psychology and provide clear directions for elevating scholarly standards in the field.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> ارزشیابی, کیفیت, مرور نظام‌مند. Evaluation, Quality, Systematic Review. 77 88 http://frooyesh.ir/browse.php?a_code=A-10-13367-1&slc_lang=fa&sid=1 Safa Emamgholi صفا امامقلی safa.emamgholi@ut.ac.ir 2680287266 100319475328460079684 No M.S. in General Psychology, Department Of Psychology, Faculty of Psychology and Education, University Of Tehran, Tehran, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Amirhossein Heydari امیرحسین حیدری amirhossein.hey@gmail.com 0440972574 100319475328460079685 No M.S. in General Psychology, Department Of Psychology, Faculty of Psychology and Education, University Of Tehran, Tehran, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Keyvan Salehi کیوان صالحی keyvansalehi@ut.ac.ir 1755750889 100319475328460079686 Yes Associate Professor, Department of Methods, Educational Planning and Curriculum, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran. دانشیار، گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.