Rooyesh-e-Ravanshenasi Journal(RRJ)

fa مقایسه اثربخشی درمان حساسیت‌زدایی و باز پردازش از طریق حرکات چشم با درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر علایم تجربه مجدد رویداد، اجتناب، و برانگیختگی در افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه Comparison of the Effectiveness of Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) with Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on Re-experiencing, Avoidance, and Hyperarousal Symptoms in Individuals with Post-Traumatic Stress Disorder روانشناسی بالینی Clinical Psychology پژوهشي Research پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان حساسیت‌زدایی و باز ‌پردازش از طریق حرکات چشم و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر علایم تجربه مجدد رویداد، اجتناب و برانگیختگی در افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه گواه با دوره پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه در بیمارستان نیایش در سال 1404 بود و ۴۵ نفر به شیوه هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه جایگذاری شدند. ابزار پژوهش شامل فهرست اختلال استرس پس از سانحه (PCL، ویدرز و همکاران، 1993) بود. شرکت‌کنندگان گروه‌های آزمایش به صورت فردی در 8 جلسه تحت مداخله قرار گرفتند. داده‌ها به روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد بین میانگین نمرات علایم اختلال استرس پس از سانحه در هر دو گروه آزمایش با گروه گواه در مراحل پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری وجود داشت (05/0>P). علاوه بر این بین میانگین پس&lrm;آزمون و پیگیری دو گروه آزمایش تفاوت معناداری وجود داشت (05/0>P). در مجموع نتایج نشان داد درمان حساسیت‌زدایی و باز پردازش از طریق حرکات چشم تاثیر بیشتری بر کاهش علایم تجربه مجدد رویداد، اجتناب و برانگیختگی داشت. The present study compared the effectiveness of Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) and Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on re-experiencing, avoidance, and hyperarousal symptoms in individuals with Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD). The study used a quasi-experimental pretest–posttest design with a control group and a three-month follow-up. The population included individuals with PTSD at Niayesh Hospital in 2025, from which 45 participants were purposively selected and randomly assigned to two experimental groups and one control group. The PTSD Checklist (PCL; Weathers et al., 1993) was used for assessment. Each experimental group received eight individual therapy sessions. Data were analyzed using repeated measures ANOVA. The findings showed that there were significant differences between the mean PTSD symptom scores of both intervention groups and the control group at the posttest and follow-up stages (P < 0.05). In addition, a significant difference was observed between the posttest and follow-up means of the two experimental groups (P < 0.05). Overall, the results indicated that EMDR had a greater effect in reducing re-experiencing, avoidance, and hyperarousal symptoms. حساسیت‌زدایی و باز پردازش از طریق حرکات چشم, درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد , تجربه مجدد رویداد, اجتناب, برانگیختگی, ختلال استرس پس از سانحه. Eye Movement Desensitization and Reprocessing, Acceptance and Commitment Therapy, Re‑experiencing, Avoidance, Hyperarousal, Post‑Traumatic Stress Disorder. 247 256 http://frooyesh.ir/browse.php?a_code=A-10-14783-1&slc_lang=fa&sid=1 Nazanin Esmaeili نازنین اسماعیلی 0079391079@iau.ir 100319475328460084566 100319475328460084566 No Department of Clinical Psychology, Ki.C., Islamic Azad University, Kish, Iran. گروه روان‌شناسی بالینی، واحد بین الملل کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران. Shahram Vaziri شهرام وزیری vaziri@iau.ac.ir 100319475328460084567 100319475328460084567 Yes Department of Psychology, TeMS.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran. vaziri@iau.ac.ir گروه روان‌شناسی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Javad Khalatbari جواد خلعتبری jkhalatbari@iau.ac.ir 100319475328460084568 100319475328460084568 No Department of Psychology, To.C., Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه روان‌شناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران.