Aliaskari F.
(2026). Differentiation of Self Through Dialogue: A Psychoanalytic Analysis of Identity Development in the Context of the Third Space. Rooyesh. 15(4), 309-318.
URL: http://frooyesh.ir/article-1-7119-fa.html
کارشناس ارشد روانشناسی اسلامی گرایش مثبتگرا، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اسلامی و روانشناسی، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران. ، fa.aliaskari@gmail.com
چکیده: (5 مشاهده)
هدف پژوهش حاضر، تبیین فرآیند تمایزیافتگی خود بهعنوان دستاوردی پویا در بستر دیالوگ و فضای سوم است. این مطالعه نشان می دهد مفهوم تمایزیافتگی خود بهعنوان یک غایت تحولی، نه ازطریق تثبیت شدن بر مواضع صلب و ایستا، بلکه از رهگذر دیالوگ با تفاوتها و بهمثابه بسط و انعطاف در رویارویی با تجارب و اندیشه های گوناگون تحقق می یابد. این پژوهش در سال 1404 انجام شده و با رویکردی تحلیلی-نظری و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای، مفاهیم محوری در سنتهای روانکاوی روابط موضوعی (کلاین، وینیکات و بنجامین) و فلسفه دیالوژیک (بوبر) را واکاوی کرده است. در این مسیر، مفاهیمی همچون «موضع افسردهوار»، «فضای بالقوه»، «فضای سوم» و «من-تو» برای تبیین مکانیسم تمایزیافتگی از رهگذر دیالوگ مورد تحلیل قرار گرفتند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تمایزیافتگی، برآمده از توانایی خود برای ماندن در فرایند دیالوگ و تحمل اضطرابِ ناشی از مواجهه با تفاوت در یک میدان بینالاذهانی (فضای سوم) است. خودِ تمایزیافته در فرایند دیالوگ ناگزیر از همراهی یا مخالفت با ایدهها نیست، بلکه میتواند در وضعیت تعلیق، گشودگی و مواجهه باقی بماند و تجربههای متکثر را بهتدریج در ساختاری منسجم ادغام کند. در این چارچوب، انعطاف هویتی بهمثابه گذار از منطق «یا این/یا آن» به افق «هم این/و هم آن» تبیین میشود؛ گذاری که از خلال دیالوگ، به بسط و پیچیدهتر شدن ساختار خود میانجامد. در مقابل صلبیت هویتی پیامد انسداد دیالوگ و تثبیت در فرایندهای همانندسازی یا ضدهمانندسازی اولیه با ابژه است؛ وضعیتی که در آن خود بهدلیل ناتوانی در تحمل و هضم غیریت، امکان تحول را در بستر دیالوگ و تعامل مبتنی بر آن از دست میدهد. بنابراین در تجربۀ تمایزیافتگی، شاهد ظرفیت مواجهه و ارتباط با تفاوتهای درونروانی و بین فردی، بدون از دست رفتن انسجام خود هستیم. از این منظر سلامت روان و پختگی هویتی در گرو ماندن در فضای سوم و بازشناسی متقابل است، که امکان فراروی از هویتهای پیشرس و رسیدن به سوبژکتیویتهای دیالوگمحور را فراهم میکند.
نوع مقاله:
تحلیلی |
موضوع مقاله:
روانکاوی- روانشناسی تحلیلی دریافت: 1405/2/23 | پذیرش: 1405/3/2 | انتشار الکترونیک: 1405/4/10